Wednesday, 1 September 2021

My Sister's Story


I became a  full-time youth organizer even before I finished my college degree. My sister, Minx, gave me this story about her conversation with our mom during that the period that I left home as her gift to me and in memory of our mom. I am sharing segments of her story, with her permission - Amy Muga


                                         Photo by RogĂ©rio Martins from Pexels


The fire trees were on their last blooms. Their crowns are aglow with flame-like blossoms not unlike the dying embers of campfires. The golden shower tree swayed in the wind. Its grapelike cluster hung like droplets of golden sunshine.

She was looking thru the window as she folded my sister's clothes. Staring in fact yet oblivious to the explosion of colors gifted by the trees she has planted and tended from seed.

"Do you know where she went?" My mother's voice was reeking with sadness.

"No, I have no idea."

"We have to search for her."

I let out a deep sigh for I could foretell what our arduous search would entail. I have seen it before. Parents, brothers, sisters, lovers of friends who are missing. 

First, the police stations - have you picked up anybody violating the curfew? Then we make the trek to the Office of the Task Force Detainees - any new faces at Bicutan or Pag-Asa or any of the myriad of political prisoner camps strewn around the city? Next, the convents-the nuns are very active in hiding people wanted by the government. And finally, the morgues, to look for salvaging victims left by the waysides for the flies to feast on, dead hollow eyes unseeing the violence that was visited upon them.

Nanay's usually ramrod straight back, was slightly slumped, carrying an unseen burden. She started to quietly mouth the mysteries of an imaginary rosary.  Imaginary, for rosaries as well as crosses, saints Statues, and prayer books are banned in our household. Though she was born to a very old Catholic family, she married my father.  His family was one of the original members of the indigenous Protestant religion in the country. And to marry a member you have to give up your own religion and convert.

"Of course, there will be changes. Your sister, she has always disapproved of our Christmas parties..."

"Nanay. are you happy?" I once asked.

"I can't recall ever hearing you laugh. "

She gave me the look. The look that seems to say,

'Here you go again, thinking too deeply, analyzing things best left alone.' 

"Laughing out loud is like tempting fate. What is important is being at peace."

She has seen so much and experienced a lot. She grew up as one of the daughters of a political clan in the North and violence has peppered her family's history. An uncle was assassinated as he received the holy communion in Church.  In retaliation, a cousin burned down a whole village. The cries of widows and children left homeless can still be heard in the winds as you pass by Bantay.

She headed to Manila away from the violence never to return in more than 30 years. Her list of changes sounded like incantations, peace offerings to the gods. As if saying, I am willing to make changes, do all these just so I can have my daughter back.

"DO you think she will return?"

I dared not answer. All I have are useless, empty words. They hold no hope.

"Where should we start?" Her hands tentatively touching a lone hanging thread on my sister's shirt,  afraid that a slight pull might unravel my sister's whole existence.

Friday, 19 March 2021

Awit ng Petiburgis



Isa sa pinakamagandang kantang narinig ko ay ang "Awit ng Petiburgis"  o "May Panahon" na isinulat nina Bong Ramilo at Rene Agbayani.

(yensham, 2012)


AWIT NG PETIBURGES

Titik: Bong Ramilo at Rene Agbayani
Musika: Bong Ramilo

Buhay na nagisnan, puno ng ginhawa
Buhay na kumupkop, di yata makakayang iwan 
Buhay na kay hirap, bagay na di gagap
Bukas o nakaraan, saan nga ba ang patutunguhan 
Nagugulhan ba ako ngayon
Naghihintay na sila roon May panahong magduda't magtanong
Ngayo'y panahon ng pagharap at pagsulong
Pagtatanong ay huwag lubayan
Tunggalian ay walang katapusan 
Aking mga mata, malinaw ang nakita
Luha ng kapatid, dusa na di napapatid 
Diwa ay natalos, humayo at kumilos
Tawag ng pangangailangan 
Di na matatalikuran 
At ang bisig ko'y handa na ngayon
At makakayang iwan ang noon 
May panahong magduda't magtanong 
Ngayo'y panahon ng pagharap at pagsulong
Pagtatanong ay huwag lubayan
Tunggalian ay walang katapusan 

Sunday, 14 February 2021

On Love and Kindness

I came across the book of Bianca Sparacino, " The Strength in Our Scars" and I remember the many individuals from all walks of life I came across with, who despite painful experiences, continued to hope and love, chose to do what they can to help others. I remember Neri, Judy, Felix, Minx, and many others. I hope we may see each other together soon.


Monday, 4 January 2021

Hope

This was written by the late Sr. Ita Ford MM, a Maryknoll sister who was martyred in El Salvador 40 years ago. 





Saturday, 26 December 2020

Disyembre



Pagkilala kay Daria Obymaha na kumuha ng litrato para sa Pexels


Natatandaan ko ang isang araw sa Disyembre mga ilang taon na ring nagdaan. Kabuwanan ko noon, ipapanganak ko ang bunso namin ni Lex. Naghihintay na ako na maghilab ang aking sinapupunan, umiksi ang pagitan ng bawa't hilab, senyales na malapit na akong manganak. Handa na ako noon. Nailagay ko na sa isang malaking bag ang ang gagamitin ko sa maiksing panahon ko sa opsital, kasama na rin ang mga lampin at isang malambot na kulay rosas na tela gagamitin ng aming magiging supling ni Lex.
Nang bumilis at tumindi na ang paninikip at paghilab, sinabihan ko na si Lex na kailangan na naming pumunta sa ospital. Sumakay na ako sa Tamaraw FX na pinaandar ni Lex at binaybay na namin ang kahabaan ng Quezon Avenue.
Mabilis ang panganganak ko. Nang sinabi ng doktor na “push”, kahit hindi ko maramdaman ang ibabang bahagi ng katawan ko dahil sa epidural na itinurok sa akin, “push” na rin ang ginawa ko. Dapat pala kasama sa pagsasanay sa mga manganganak yun, ang piliting itulak ang sinapupunan kahit walang maramdaman.

Nang marinig ko na ang unang iyak ng aking supling, doon na ako napanatag. Narito na ang supling ko.

Inilapit na ng mga nars sa aking dibdib ang aking supling. Bigla siyang tumahimik nang yakapin ko siya at alalayan upang sumispsip ng unang patak ng gatas sa kanyang labi.
Naramdaman kong umagos ang pagmamahal sa aking katauhan papunta sa kanya.
Ganito na rin marahil ang nararamdaman ng maraming ina habang kalong-kalong ang kanilang supling. Umaapaw ang pagmamahal na ubod ng banayad na ibinalot nila sa kanilang mga anak.
Sa bawa't yakap natin sa ating anak. gusto nating maiparamdam ang lalim ng ating pagmamahal. Ipaglalaban natin siya laban sa kapahamakan.
Sumagi sa isipan ko ito nang napanood ko ang video kamakailan lamang. Makikita sa video ang isang ina na mahigpit na yinayakap ang kanyang anak. Pilit kinukuha ng isang hindi unipormadong pulis and kanyang anak dahil sa pagpapaputok niya ng boga. Hindi alintana ng ina ang galit na mukha at laki ng pangagatawan ng pulis. Hindi niya kayang iwan ang kanyang anak sa kamay nito.
Ilang minuto ang nagdaan hanggang nagkaroon ng palitan ng mga salita. Binunot ng pulis ang kanyang baril at kinalabit ang gatilyo sa ulo niya at kasunod sa anak niya. Hindi na niya nakuhang makita ang mukha ng anak niya bago siya bumagsak sa lupa. HIndi na nila nakuhang magpaalam sa isa't isa.
Nakakalungkot isipin ang ganitong pangyayari ngayong Kapaskuhan kung saan inaalala ang pagsilang kay Kristo ng kanyang Ina na pinaghirapan siyang ilayo sa kapahamakan.

Tuesday, 8 December 2020

Pananggalang ng Isang Ina


Hindi madali para sa akin ang matagalang paggamit ng face shield habang naka-face mask ako. Hirap akong huminga nang maayos. Kailangan kong punasan ito sa tuwina kapag nagkakaroon ng panlalabo ito, gawa na rin ng hininga kong gustong kumawala sa dalawang magkapatong na pananggalang. Habol-hininga ako sa pagpasok sa sasakyan upang matanggal ang mga ito at makahinga ng maayos.

Mas mahirap, ‘di hamak, ang sitwasyon ng mga medical frontliners natin, dahil bukod sa face mask at face shield, kailangan nilang magsuot ng PPE o personal protective equipment. Mukhang napakainit sa katawan ang pagsusuot nito, pero kailangang gawin para hindi mahawahan ng sakit.

Naalala ko lang ito nang mapanood ko ang video tungkol sa isang inang detenido na nakasuot ng ng PPE bukod pa sa face mask at face shield sa pagbisita ng burol ng kanyang tatlong-buwang sanggol. Nabigyan rin siya ng tatlong oras na palugit para masilayan sa huling pagkakataon ang ang sanggol na binawian ng buhay na hindi siya kapiling.

Nakasuot siya ng PPE, naka-face mask, naka-face shield, naka-posas ang dalawang kamay na naka-gwantes at bantay-sarado ng mahiigt apat na pung mga pulis at mga guwardya ng bilangguan. Kumpleto ang pananggalang niya.

Hindi siya pinayagang mayakap ang anak; hindi na rin niya makuhang punasan ang luha sa kanyang mga mata. Hindi niya alintana ang init at alinsangan ng panahon noon, ang mas mahalaga ay makasama niya ang kanyang anak sa napakaiksing panahong ibinigay sa kanya.

Pero oo, malamang na pag-uwi niya sa Manila City Jail, ligtas siya at mga kasamang detenido sa pandemya.